Μνήμη Ολοκαυτώματος κι όχι Ολοκαύτωμα μνήμης

Share:

Η Κυριακή που μας πέρασε ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Ολοκαυτώματος των Εβραίων στην Ευρώπη κατά την περίοδο του ναζισμού. Δεν ήταν, δυστυχώς, η πρώτη φορά που οι συνάνθρωποί μας Εβραίοι διώκονταν εξαιτίας της θρησκευτικής τους ταυτότητας και της μισαλλοδοξίας (αλλά και των προκαταλήψεων) που η ταυτότητα αυτή προκαλούσε σε φανατικούς, ημιμαθείς ή απλώς κυνικούς τυχοδιώκτες που κατείχαν δύναμη και εξουσία. Ήταν όμως η πρώτη φορά που επιδιώχθηκε σε τόσο μαζικό επίπεδο η ολοκληρωτική εξόντωση ενός λαού με βάση κάποιο ιδιαίτερο ιδεολογικό χαρακτηριστικό, με τόσο κυνικό τρόπο και τέτοια απανθρωπιά. Τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά την περίοδο εκείνη εναντίον των Εβραίων (αλλά και άλλων συνανθρώπων μας, ομοφυλοφίλων, Ρομά, αναπήρων κινητικά ή νοητικά κ.λπ.) ήταν τόσο αδιανόητα και τόσο απάνθρωπα που για πολλούς δεν έγιναν αμέσως πιστευτά, ενώ υπάρχουν ακόμη αρνητές των γεγονότων αυτών ή τουλάχιστον αμφισβητίες τους. Δεν θα επιχειρήσω να ασχοληθώ με την τεκμηρίωση του αυτονόητου, εξάλλου υπάρχει μια εκτενέστατη βιβλιογραφία στην οποία μπορεί καθένας να ανατρέξει. Θα προσπαθήσω, όμως, να εξηγήσω για ποιο λόγο θεωρώ ότι θα έπρεπε όλοι μας να τιμάμε τη συγκεκριμένη επέτειο και να προσπαθούμε να διατηρήσουμε για πάντα στη μνήμη μας την οδύνη που αποπνέουν οι εικόνες εκείνου του παρελθόντος.

Αντιγράφω από άρθρο της πρέσβειρας κας Φωτεινής Τομαή στην εφημερίδα Καθημερινή: «Η ​​Ελλάδα υιοθέτησε το 2004 με ομόφωνη απόφαση της Βουλής ως Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος την 27η Ιανουαρίου, ημέρα εκκένωσης από τον σοβιετικό στρατό του στρατοπέδου Αουσβιτς- Μπίρκεναου το 1945. Η θλιβερή επέτειος της τραγικής μοίρας έξι εκατομμυρίων Εβραίων της Ευρώπης, ανάμεσά τους και 67.151 Εβραίων της χώρας μας, υπομιμνήσκεται στο σύνολο των κρατών της Ε.Ε., τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, τον ΟΗΕ και την αμερικανική ήπειρο με τελετές που διοργανώνονται ετησίως.

Η εκπαίδευση της νέας γενιάς, ο Τύπος και τα αφιερώματα τηλεοπτικών σταθμών, οι εκδόσεις και η παραγωγή ταινιών, εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια που καταβάλλεται διεθνώς για την ενημέρωση των πολιτών γύρω από όσα μεσολάβησαν και οδήγησαν στη μεγαλύτερη τραγωδία μαζικής δολοφονίας ανθρώπων κάθε ηλικίας ακόμα και αθώων παιδιών με μόνο κριτήριο το θρήσκευμά τους. Σε κάθε καλοπροαίρετο πολίτη γεννάται το ερώτημα γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσες δεκαετίες για να πληροφορηθούν οι κοινωνίες τι πραγματικά συνέβη τη σκοτεινή εκείνη περίοδο στην Ευρώπη; Η απάντηση, όσο και αν ακούγεται αποκρουστική, είναι η εξής: η ανθρωπότης δεν ήθελε να γνωρίζει και όσοι από τα θύματα επέζησαν, δεν μιλούσαν. […]

Τι άλλαξε, λοιπόν, και σήμερα η υπερπληροφόρηση κατακλύζει τις κοινωνίες μας; Ο φόβος, ίσως, για επανάληψη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας όπως αυτά με τις γενοκτονίες στη Ρουάντα και το Nταρφούρ, τους Γιαζίντι, τους χριστιανούς θύματα του ISIS, θύματα και αυτοί θρησκευτικής μισαλλοδοξίας; Εδώ έγκειται ακριβώς το μήνυμα που εκπέμπει το Ολοκαύτωμα των Εβραίων. Και που δεν είναι άλλο από τις γενεσιουργούς αιτίες που το προκάλεσαν. Το Ολοκαύτωμα δεν ήταν παρά η κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας που οι τότε κοινωνίες της Ευρώπης αρνούνταν να δουν και να παραδεχθούν. Και είναι ακόμα βαρύτερη η ευθύνη γιατί, ανεξαρτήτως αριθμού τους, θύματα υπήρξαν και οι Ρομά, αλλά και κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι και σωματικά αδύναμοι και ανάπηροι.»

Η τελευταία αυτή επισήμανση της αρθρογράφου νομίζω ότι αποτελεί και το σημείο ακριβώς όπου θα πρέπει να σταθούμε ως άνθρωποι και πολίτες μιας εξελιγμένης και προοδευμένης κοινωνίας. Κι αυτό διότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων είναι οι διαφορές που έχουν ο ένας από τον άλλο, αυτές οι (μικρές ή μεγαλύτερες) διαφορές που υπάρχουν μεταξύ μας (ακόμη και μεταξύ «ιδανικών» διδύμων) και μας καθιστούν μοναδικούς κατά κάποιο τρόπο. Είναι αυτές οι διαφορές οι οποίες ταυτόχρονα συνιστούν δύναμη και αδυναμία μας, εφόσον μας παρακινούν να βρούμε άλλους ανθρώπους προκειμένου (μέσα από τη σύζευξη αυτών των διαφοροποιήσεων) να επιτευχθεί η επιβίωση των κοινωνιών. Η αποδοχή της διαφορετικότητας των ανθρώπων οδηγεί στη συνεργασία μεταξύ τους και αυτή η συνεργασία υπήρξε ο θεμέλιος λίθος της κοινωνικής συνύπαρξης από την  αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Τι θα συνέβαινε λοιπόν αν κάποιος (αιρετός ή μη, λαοπρόβλητος ή όχι) αποφάσιζε αυθαίρετα ότι μια συγκεκριμένη διαφορετικότητα θα πρέπει να εξοντωθεί και η απόφαση αυτή δεν έβρισκε αντίρρηση; Δεν θα ήταν κάτι τέτοιο αυτομάτως παράδοση άνευ όρων στις ορέξεις του συγκεκριμένου κάποιου; Σε τέτοια περίπτωση, όμως, ποιος και πώς θα μπορούσε να διασφαλίσει ότι ο ίδιος κάποιος σε άλλη στιγμή με τα ίδια αυθαίρετα κριτήρια που καταδίκασε μια ομάδα διαφορετικών συνανθρώπων δεν θα καταδικάσει και την ομάδα στην οποία υπάρχουμε κι εμείς; Ας μη βιαστούμε να σκεφτούμε ότι εμείς δεν είμαστε «διαφορετικοί». Η στοχοποίηση μέσα από την εφεύρεση διαφοροποιήσεων δεν αργεί να περιλάβει όσους δεν είναι αρεστοί στο κυρίαρχο καθεστώς, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν ή όχι ορατές διαφορές.

Από τη στιγμή που δεν αντιδρούμε όταν κάποιος αυθαίρετα αποφασίζει ότι μια ομάδα ανθρώπων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά αποτελεί κάτι το «διαφορετικό» το οποίο θα πρέπει να εξαλειφθεί, από τη στιγμή που αποφασίσουμε να «κάψουμε» τη μνήμη μας και να κάνουμε ότι δε γνωρίζουμε, από εκεί και πέρα αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση ως τη στιγμή που στην ομάδα των διαφορετικών θα βρεθούμε εμείς ή φίλοι μας ή διπλανοί μας. Με όποια κριτήρια κι αν προσπαθήσει να δει κανείς αυτή τη στοχοποίηση, δεν θα μπορέσει να μην καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιο επικίνδυνη για το σύνολο της ανθρωπότητας απ’ όσο μπορεί να δείχνει. Καλό είναι, λοιπόν, μέρες όπως αυτές της μνήμης του ολοκαυτώματος να μην τις αφήνουμε να περνούν χωρίς να κινητοποιούν όχι απλώς τη μνήμη μας αλλά, πρωτίστως, την ανθρωπιά και την ερευνητικότητά μας.

Source: Arta News

Previous Article

Διοργάνωση Αποκριάτικου Χωριού φέτος στο Δήμο Αρταίων

Next Article

Έμεινε στο μηδέν με τη Δόξα Δράμας ο Καραϊσκάκης

Σχετικά άρθρα